09/2017: NIEUWE ERFENISWET IS ER: (HER)BEKIJK JE SUCCESSIEPLANNING

De langverwachte nieuwe erfeniswet werd op 1 september 2017 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. De nieuwe voorschriften zijn van toepassing op de nalatenschappen die openvallen vanaf 1 september 2018 en kunnen een impact hebben op de bestaande successieplanningen.

Het nieuwe erfrecht houdt meer rekening met de maatschappelijke noden van vandaag en met de nieuwe samenlevingsvormen en heft ook enkele inconsistenties op die in het oude erfrecht – grotendeels ontstaan ten tijde van Napoleon (1804) – vaak voor ongewenste gevolgen zorgden.

De belangrijkste vernieuwingen:

1.  Meer vrijheid voor de erflater

  • uitbreiding van het ‘vrij beschikbaar gedeelte’ en beperking van het minimumerfdeel (reserve) van de kinderen

In het oude erfrecht was het het gedeelte van het vermogen waarover de erflater vrij kon beschikken afhankelijk van het aantal kinderen. Vanaf 3 kinderen was dit beperkt tot één vierde van zijn vermogen.

In het nieuwe erfrecht kunnen de ouders altijd – ongeacht het aantal kinderen – over de helft van hun vermogen beschikken.

  • afschaffing van het minimum erfdeel van de ouders en vervanging door een onderhoudsverplichting

In het oude erfrecht kon een kinderloze erflater zijn ouders niet onterven. De ouders hadden steeds recht op een minimum erfdeel van elk één vierde.

In het nieuwe erfrecht verdwijnt dit recht volledig en geldt er enkel nog een onderhoudsplicht voor ouders die behoeftig zijn.

2.  De inbreng van giften wordt gewijzigd

In het oude erfrecht moest de schenking van een erflater aan één van zijn kinderen bij zijn overlijden opnieuw worden ingebracht. Daarna werd berekend wat de andere kinderen nog moesten krijgen. Enkel indien uitdrukkelijk vermeld was dat de schenking ‘buiten deel’ was gedaan, verviel dit.

In het nieuwe erfrecht moet die inbreng niet meer in natura gebeuren maar in waarde. De in te brengen waarde is deze op datum van schenking –  en niet meer de waarde op de dag van overlijden – geïndexeerd tot de dag van overlijden. Dit geldt ook voor schenkingen die gebeurden voor de inwerkingtreding van de nieuwe wet.

3.  Erfrecht van de langstlevende echtgenoot

  • Voortzetting van het voorbehouden vruchtgebruik

In het oude erfrecht hield het vruchtgebruik in principe op bij het overlijden van de schenker als de ene echtgenoot een schenking had gedaan met voorbehoud van vruchtgebruik. Tenzij de schenker voorzien had dat zijn echtgenote ook na zijn dood van het vruchtgebruik kon genieten.

Het nieuwe erfrecht zegt dat dit vruchtgebruik automatisch wordt voortgezet. Ook al is er contractueel niets voorzien.

  • Geen vruchtgebruik op wat vóór het huwelijk werd geschonken

De ‘inbreng’ voor (en door) de langstlevende echtgenote wordt afgeschaft.
Als iemand vóór zijn huwelijk iets schenkt, zal de overblijvende echtgenote nooit het vruchtgebruik kunnen claimen op deze goederen.

4. Mogelijkheid om een erfovereenkomst af te sluiten

Het oude erfrecht liet niet toe om een overeenkomst over uw erfenis te sluiten.
In het nieuwe erfrecht wordt dit verbod versoepeld.

Ouders kunnen nu afspraken over de verdeling van hun nalatenschap vastleggen in een ‘globale erfovereenkomst’. Deze overeenkomst kan enkel tot stand komen als alle vermoedelijke erfgenamen in de rechte, dalende lijn (kinderen, kleinkinderen bij plaatsvervulling…) erbij betrokken worden en de overeenkomst ondertekenen.

Bovendien moet er een subjectief evenwicht worden bereikt tussen de erfgenamen.

Er is ook een mogelijkheid om ‘punctuele erfovereenkomsten’ af te sluiten. Bijvoorbeeld: een kind kan in een authentieke akte verklaren dat het geen ‘inkorting’ zal eisen als blijkt dat broer of zus teveel heeft gekregen en hij zijn minimum erfdeel dus niet heeft ontvangen. De bedoeling hiervan is ouders aan te sporen om de verdeling van hun erfenis op tijd bespreekbaar te maken en samen met hun kinderen tot afspraken te komen. Dit kan voor meer gemoedsrust zorgen en conflicten tussen de kinderen vermijden.

 

Heb je al een successieplanning uitgewerkt of schenkingen gedaan aan één van je kinderen, dan raden we je aan deze planningen opnieuw te bekijken.

Er is een overgangsmaatregel voorzien. Als je schenkingen hebt gedaan of een testament opgemaakt, dan kan je tot 31 augustus 2018  via notariële akte kiezen voor toepassing van de oude wet op alle schenkingen.

 

Onze specialisten Ann Westen (ann.westen@bofidi.com) en Liliane Gepts (liliane.gepts@bofidi.com) kunnen je in detail uitleggen welke mogelijkheden de nieuwe wet voor jou voorziet. Aarzel niet om hen te contacteren.

 

Ann Westen

About Ann Westen

Ann is gespecialiseerd in successieplanning. Zij is ook regelmatig spreker op evenementen en seminaries. Heb je vragen? Contacteer Ann via e-mail: ann.westen@bofidi.com